Begroting 2017

Van belang is dat we inzicht hebben in de financiële status (hoe financieel gezond zijn we) en de financiële weerbaarheid (welke mogelijkheden zijn er in financieel moeilijke tijden) van onze gemeente.

In het gewijzigde BBV is een basisset van vijf kengetallen verplicht gesteld. Deze kengetallen geven in samenhang informatie over de financiële positie van de gemeente. Het BBV geeft geen landelijke normering voor de kengetallen. De kengetallen zijn een weerspiegeling van het gevoerde beleid binnen een gemeente. De kengetallen moeten zodoende in samenhang worden beoordeeld, wat ook de onderlinge vergelijkbaarheid met andere gemeenten bemoeilijkt.

Kengetallen:

Rekening 2015

Raming
2016

Raming
2017

Raming
2018

Raming
2019

Raming
2020

Netto schuldquote

2%

7%

11%

13%

13%

14%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-/- 6%

1%

5%

7%

9%

10%

Solvabiliteitsratio

76%

77%

75%

73%

73%

72%

Structurele exploitatieruimte

5%

4%

0%

1%

1%

1%

Grondexploitatie

8%

13%

13%

13%

12%

10%

Belastingcapaciteit

79%

77%

78%

80%

82%

83%

Geconcludeerd kan worden dat onze financiële positie solide is.

Onze financieringsstructuur is zodanig dat we veel met eigen vermogen financieren en daardoor weinig schulden hebben. We beschikken dan ook over een gezonde financieringspositie. Het solvabiliteitsratio wordt voor 2017 geraamd op 75%. Dit betekent dat onze bezittingen voor 75 % met eigen vermogen zijn gefinancierd en we daarvoor dus geen externe leningen zijn aangegaan. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid.

In 2017 formuleren wij op basis van een integrale afweging de gewenste financieringsstructuur. In het verlengde hiervan onderzoeken wij of met inzet van reserves structurele exploitatieruimte kan worden gecreëerd, waarbij we specifiek nagaan in hoeverre revolverende fondsen kunnen bijdragen aan het realiseren van financieel en maatschappelijk rendement.

Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering en de opbrengst OZB. Een positief percentage bij de structurele exploitatieruimte betekent dat onze structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken.

De grondexploitatie kan forse impact hebben op de financiële positie. Onze grondpositie (waarde van de grond) ten opzichte van onze baten is met 13% echter beperkt, waardoor we ook een beperkt risico lopen.

De belastingcapaciteit geeft de mate aan waarin de lokale lasten, en hiermee de gemeentelijke baten, eventueel kunnen worden verhoogd om financiële tegenvallers op te kunnen vangen of om ruimte voor nieuw beleid te creëren. Onze woonlasten van meerpersoonshuishoudens bedragen 78% van het landelijk gemiddelde. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde hebben we dus nog voldoende ruimte om de woonlasten te verhogen. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat feitelijk alleen het onderdeel OZB verhoogd kan worden, omdat wij voor riool- en afvalstoffenheffing 100% kostendekkendheid hanteren.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Netto schuldquote

  •  

De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Bij een score tussen de 100% en 130% is voorzichtigheid geboden. Bij een netto schuldquote hoger dan 130% doet een gemeente er goed aan om schulden af te bouwen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2015 bedraagt de netto schuldquote voor Tilburg 2%. De prognose voor 2017 bedraagt 11%. Meerjarig zien we een lichte stijging, maar nog steeds ruim onder de 100%.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

  •  

De netto schuldquote wordt tevens berekend met een correctie voor verstrekte leningen (uitgaand geld). Het verschil met de netto schuldquote (zonder correctie) vertegenwoordigt het mogelijke risico dat de gemeente loopt als alle verstrekte leningen niet terug betaald zouden worden. Bij de jaarrekening 2015 was dit verschil 8%. Meerjarig gezien wordt het verschil kleiner en wordt het risico dus lager.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Solvabiliteitsratio/schuldratio

  •  


De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin bezit op de balans is afbetaald. Hoe hoger de uitkomst hoe gunstiger. We financieren dan immers meer met eigen vermogen. Op basis van de jaarrekeningcijfers 2015 scoort Tilburg een solvabiliteitsratio van 76%. Meerjarig gezien blijft dit percentage vrij constant. De schuldratio geeft aan welk aandeel van het gemeentebezit is belast met schulden. Dit is het spiegelbeeld van de solvabiliteitsratio.
Als norm geldt een schuldratio tussen de 20% en 70%.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Structurele exploitatieruimte

  •  

Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder rente en aflossing van leningen) te dekken. Meerjarig gezien zien we dat de structurele lasten en structurele baten nagenoeg met elkaar in evenwicht zijn.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Grondexploitatie

  •  

De afgelopen jaren is gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde nog moet worden terugverdiend door middel van verkopen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de jaarlijkse baten. Wanneer een gemeente grond tegen de veel lagere prijs van landbouwgrond heeft aangekocht, loopt ze minder risico dan wanneer er dure grond is aangekocht. Ultimo 2015 bedraagt de boekwaarde van niet in exploitatie genomen gronden 8% van de totale baten (voor bestemming). Ook meerjarig gezien is sprake van een beperkt risico.

Kengetal

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Belastingcapaciteit

  •  

De belastingcapaciteit is gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden (kosten van rioolheffing, afvalstoffenheffing en OZB). Een percentage van minder dan 100% geeft aan dat de woonlasten onder de landelijk gemiddelde tarieven liggen.
In het Coalitieakkoord 2014-2018 is afgesproken de woonlasten betaalbaar te houden. De gemiddelde woonlasten bedragen in 2017 € 561,99. Ten opzichte van 2016 een stijging van € 5,36 ofwel 0,96%. Het landelijk gemiddelde over 2016 was € 723,-. Door de maatregelen uit het vGRP zien we het onderdeel rioolheffing de komende jaren stijgen.

Het weerstandsvermogen van de gemeente is het vermogen om incidentele financiële risico's op te kunnen vangen zonder dat beleid moet worden gewijzigd. We bepalen het weerstandsvermogen door de relatie te leggen tussen de weerstandscapaciteit (de middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s die we als gemeente lopen en waarvoor op onze balans geen voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de gemeentelijke begroting is.

Onderstaande figuur maakt duidelijk voor welk gedeelte van de risico's de weerstandscapaciteit bestemd is.

De weerstandscapaciteit per 1 januari 2017 wordt geraamd op € 188,0 miljoen. Dit bestaat uit gedefinieerde reservecapaciteit van € 172,7 miljoen en € 15,3 miljoen onbenutte belastingcapaciteit. Ten opzichte van de stand bij de jaarrekening 2015 (€ 199,6 miljoen) is de weerstandscapaciteit met € 11,6 miljoen afgenomen. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van afname van de Algemene Reserve Grondexploitatie (€ 4,5 mln.), de Reserve risico's Grondexploitatie (€ 6,5 mln.) en de reserve 3 Decentralisaties (€ 3,5 mln.). Hier staat een stijging tegenover van de onbenutte belastingcapaciteit (€ 3,7 mln.).

We kennen zowel algemene risico's als specifieke risico's. Tot de algemene risico's behoren risico's als macro-economische ontwikkelingen en rente-, loon- en prijsontwikkelingen. Daarnaast zijn er onzekerheden over (toekomstig) rijksbeleid en ontwikkelingen in wet- en regelgeving (bijvoorbeeld fiscale wetgeving) die risico's met zich meebrengen. Door deze onzekerheden is het op dit moment vaak nog niet mogelijk de eventuele financiële omvang van deze risico's te kwantificeren. Overigens hebben alle gemeenten in ons land hiermee te maken.

Het totaal van de specifieke risico's is in onderstaande matrix samengevat. Hierbij is uitgegaan van het hoogste bedrag uit de risicoklasse en zijn de risico's die geen relatie met het weerstandsvermogen hebben niet meegenomen.

X € 1.000

Risico-klasse:

Incidenteel

Structureel

Totaal

Aantal risico's

1: > € 5 mln.

47.300

7.500

54.800

3

2: > € 1 mln. < € 5 mln.

4.516

2.500

7.016

5

3: < € 1 mln.

902

3.100

4.002

10

Onbekend

0

0

0

7

(excl. risico's in relatie tot tarieven)

Indicator

Voldoende

Attentie / Kwetsbaar

Kwetsbaar

Weerstandscapaciteit

  •  

Wij achten de omvang van de weerstandscapaciteit van € 188,0 miljoen ruim voldoende gelet op de aanwezige risico's van € 65,8 miljoen.
In paragraaf 4.7 Weerstandsvermogen en risicobeheersing worden weerstandscapaciteit en risico's nader toegelicht.